Co wiesz o wegetarianiźmie ?

Wegetarianizm narodził się w Indiach jeszcze przed naszą erą. Początkowo miał on charakter czysto religijny i w dalszym ciągu czasem go zachowuje. Jako przykład możemy przytoczyć kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Hinduizm, czy nawet niektóre zakony katolickie. Nurtem tym, zainteresowanych było również wielu filozofów (Sokrates, Pitagoras, Platon), ale najpopularniejszy wydaje się on być wśród miłośników zwierząt. Niezależnie jednak od pobudek, jakimi się kierujemy powinniśmy znać i akceptować pewne fakty. To właśnie ma na celu ten wpis. Nie będzie on ani pochwałą, ani naganą, a jedynie informacją.
Dziś wegetarianizm występuje pod różnymi postaciami. Niektóre odmiany dopuszczają lub nie spożywanie: ryb, serów i przetworów mlecznych, jaj, warzyw etc. Do najsłynniejszych wegetarian należeli między innymi:
Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Arthur Schopenhauer.

Zalety:
- u wegetarian praktycznie nie występuje nadwaga i otyłość, gdyż podaż kalorii z pokarmów roślinnych jest niska
-niższe spożycie soli, co przekłada się na zmniejszenie ryzyka chorób takich jak nadciśnienie
-dieta uboższa w tłuszcze, w szczególności zwierzęce, których nadmierne spożycie jest niekorzystne dla zdrowia
-większy udział cukrów złożonych, których spożycie jest o wiele bardziej korzystne dla naszego zdrowia niż w przypadku cukrów prostych
-spożywanie dużej ilości warzyw i owoców zmniejsza ryzyko niedoboru witaminy C, a jest to jeden z najczęstszych niedoborów w Polsce (zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym)
-zmniejszone ryzyko zakażenia niektórymi pasożytami, które przenoszą się np. przez niedogotowane mięso

Wady:
-kłopoty z pokryciem zapotrzebowania kalorycznego tylko i wyłącznie pokarmem roślinnym (stąd też odradzana np. ciężko pracującym fizycznie, sportowcom, kobietom ciężarnym i karmiącym, dzieciom)
-zdecydowanie za niska podaż witaminy B12 (można ją niwelować jeśli jemy ser biały)
-podobnie problem ma się z witaminą D, której braki częściowo możemy zniwelować spędzaniem czasu na słońcu (jest ona wtedy wytwarzana przez nasz organizm), w zimie należy zwiększyć spożycie np. roślinnych tłuszczy wzbogacanych w tę witaminę
- zbyt mało w diecie (lub zbyt niska przyswajalność) żelaza, wapnia, cynku
- częsta zbyt niska podaż białka, w przypadku diet niedopuszczających spożycia jaj i serów - brak źródeł białka wysokiej jakości

Bez względu na to, po której stronie jesteśmy, pamiętajmy o najmłodszych, gdyż badania prowadzone w Holandii wykazały, że dzieci z rodzin wegetariańskich rozwijają się gorzej od swoich rówieśników jedzących mięso. Często cechuje je wolniejszy wzrost, niższa sprawność fizyczna i emocjonalna. Były one także o 55% bardziej narażone na wystąpienie krzywicy zimą (28% w lecie). Pod żadnym pozorem nie powinniśmy pozwolić by nasze przekonania żywieniowe doprowadziły do powstania jakichkolwiek niedoborów u dzieci. Poczekajmy aż dorosną, prawidłowo się rozwiną i wtedy niech podejmą własną decyzję! źródło zdjęcia: wikipedia.pl

Witaminki, witaminki!

Czym są witaminy ?

Termin witamina został sformułowany przez Kazimierza Funka w 1911r. Już w samej nazwie da się zauważyć kluczową dla życia rolę tych związków organicznych (łac. vita - życie). Pomimo, że nie są one źródłem energii ani budulcem to pełnią kluczowe funkcje w naszych organizmach, zakres ich działania jest bardzo szeroki, a niedobory wiążą się z szeregiem chorób i niepożądanych efektów. Z definicji wynika także, że muszą one być dostarczone z zewnątrz, aby pokryć zapotrzebowanie naszego ciała.

Dlaczego spożywanie witamin jest tak ważne ?

Kluczową kwestią jest to, że nie mogą być one wytwarzane w naszym ciele i musimy dostarczyć ich odpowiednią ilość wraz z pożywieniem. Co prawda bakterie obecne w naszym przewodzie pokarmowym wytwarzają większość witamin z grupy B i witaminę K, jednak i w tym przypadku jest to za mało i nie wystarczy do pokrycia dziennego zapotrzebowania. Dlatego bez przyjmowania ich z zewnątrz nasz organizm nie będzie mógł prawidłowo funkcjonować.

 Co robić by dostarczać organizmowi codzienną dawkę witamin ?

Tutaj z pomocą przyjdzie nam osławiona piramida żywieniowa. Powinniśmy spożyć dziennie ok. 5 porcji produktów zbożowych, 3-5 porcji warzyw, 3-4 porcje mleka i przetworów mlecznych oraz 1-3 porcje produktów mięsnych.

  

Kiedy jesteśmy narażeni na utratę witamin ? 

Czynników powodujących utratę witamin z organizmu jest tak wiele, że pozwolę sobie niektóre wymienić zwyczajnie w szeregu :)  mogą to być: niektóre leki, podeszły wiek, ciąża, karmienie piersią, aktywność fizyczna i umysłowa, stres, zaburzenia jelitowe, okresy po zabiegu, oparzenia, zranienia, choroby nerek, HIV, cukrzyca, choroby wątroby, gorączka, nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu, etc. W zasadzie każda drobna zmiana w naszym ciele powoduje zwiększenie zapotrzebowania na witaminy. Stąd widać jak ważne są one w naszym życiu.

Co powoduje utratę witamin podczas przygotowywania pożywienia? 

Bardzo ważna kwestią jest zdanie sobie sprawy z tego, że podczas każdej obróbki żywności tracimy witaminy z pożywienia. Szeroka gama czynników może mieć wpływ na taki obrót sytuacji, wśród nich warto wyróżnić:

- wysoką temperaturę (np. witamina B1, B6, kwas foliowy)

-światło (np. B2, B6, kwas foliowy)

-utraty związane z rozpuszczalnością w wodzie (np.B3)

-działanie tlenu(np. B12)

- środowisko tu. w zależności od witaminy kwaśne, zasadowe lub obojętne (np. wit. C)

- straty związane z przemiałem ziaren na mąkę, dlatego zdrowszy jest chleb z mąki gruboziarnistej 

- fermentacja 

- odtłuszczanie przetworów mlecznych pozbawia ich częściowo witamin rozpuszczalnych w tłuszczach  (A i D)

Jak zmniejszyć utratę witamin podczas przygotowywania posiłków dogłębnie opisuję tutaj:

http://dietetykaonline.blogspot.com/2012/11/nie-trac-witamin.html

O witaminach pojawi się na pewno jeszcze coś wkrótce, także zachęcam do odwiedzania.

Piśmiennictwo : Gawęcki J., Witaminy: praca zbiorowa, Poznań 2002, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, ISBN: 83-7160-261-8